Dönen makinelerde kullanılan fan, rotor, kasnak, pervane ve benzeri parçaların kütle dağılımı dönme eksenine göre dengeli olmadığında balanssızlık ortaya çıkabilir.
Balanssızlık, özellikle yüksek devirlerde çalışan ekipmanlarda titreşim ve istenmeyen mekanik kuvvetlerin oluşmasına neden olabilir.
Balanssızlık, dönen bir parçanın kütle dağılımının dönme eksenine göre dengeli olmaması durumudur.
Balanssızlık Nasıl Oluşur?
Bir rotorun ağırlık merkezi dönme ekseninden uzaklaştığında dönen sistemde dengesizlik meydana gelir. Rotor döndükçe bu dengesizlik merkezkaç kuvvetlerinin oluşmasına neden olur.
Devir sayısı yükseldikçe balanssızlığın oluşturduğu kuvvetin etkisi de artabilir. Bu nedenle küçük bir kütle farkı bile yüksek devirli ekipmanlarda önemli hale gelebilir.
Neden yüksek devirde daha önemlidir?
Balanssızlık kaynaklı merkezkaç kuvveti dönme hızıyla güçlü şekilde ilişkilidir. Bu nedenle yüksek devirlerde küçük bir dengesizlik bile titreşim açısından önemli olabilir.
Balanssızlık Türleri
Dönen makinelerde dengesizlik farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Temel olarak statik, couple ve dinamik balanssızlık kavramları kullanılır.
Statik Balanssızlık
Statik balanssızlıkta rotorun ağırlık merkezi dönme ekseninden uzaklaşır. Dengesizlik tek bir düzlem üzerinden değerlendirilebilir.
Couple Balanssızlık
Couple balanssızlıkta farklı düzlemlerde bulunan kütlelerin oluşturduğu dengesizlik nedeniyle bir moment meydana gelir. Toplam kuvvet sıfıra yakın olsa bile rotor dengeli olmayabilir.
Dinamik Balanssızlık
Dinamik balanssızlık, rotorun farklı düzlemlerindeki dengesizliklerin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Özellikle uzun ve yüksek devirli rotorlarda önemlidir.
| Tür | Temel özellik | Genel yaklaşım |
|---|---|---|
| Statik | Ağırlık merkezi dönme ekseninden uzaktır. | Tek düzlemli uygulamalar. |
| Couple | Farklı düzlemlerde moment oluşturan dengesizlik. | İki düzlemli değerlendirme gerekebilir. |
| Dinamik | Farklı düzlemlerdeki dengesizliklerin birlikte değerlendirilmesi. | İki düzlemli balans uygulamaları. |
Balanssızlığın Belirtileri Nelerdir?
Balanssızlık bulunan dönen ekipmanlarda özellikle çalışma devrinde artan titreşim görülebilir. Bunun yanında mekanik parçalar üzerinde ilave yük oluşabilir.
- Normalden yüksek titreşim
- Artan çalışma gürültüsü
- Rulman ve yataklarda ilave yük
- Bağlantı elemanlarında gevşeme
- Düzensiz mekanik aşınma
Her titreşim probleminin nedeni balanssızlık değildir. Rulman problemleri, mil eğriliği, kaplin hizasızlığı, gevşek bağlantılar ve diğer mekanik sorunlar da titreşime neden olabilir.
Balanssızlık Nasıl Tespit Edilir?
Balanssızlığın tespitinde dönen parçanın kütle dağılımı ve titreşim davranışı değerlendirilir. Balans makinelerinde yapılan ölçüm sonucunda dengesizliğin miktarı ve açısal konumu belirlenebilir.
Balanssızlık Nasıl Giderilir?
Öncelikle mevcut dengesizliğin miktarı ve konumu belirlenir. Daha sonra parçanın yapısına uygun düzeltme işlemi uygulanır.
Düzeltme sonrasında tekrar ölçüm alınarak balans durumu kontrol edilir. Rotorun yapısına göre tek veya iki düzlemli balans uygulanabilir.
Balans Ne Zaman Kontrol Edilmelidir?
Dönen ekipmanlarda balans kontrolü yalnızca titreşim meydana geldiğinde yapılmaz. Bakım, revizyon veya parça değişimi sonrasında da balans durumu değerlendirilmelidir.
- Rotor revizyonu sonrasında
- Fan kanadı veya döner parça değiştirildiğinde
- Ekipmanda titreşim arttığında
- Dönen parçaya kaynak veya malzeme ekleme işlemi yapıldığında
- Yeni imal edilen uygun döner ekipmanlarda
Çorlu'da Dönen Ekipman Balansı
Durmaz Teknik olarak Çorlu Yeni Sanayi Sitesi'ndeki atölyemizde fan, rotor, kasnak, pervane, mil ve diğer uygun döner ekipmanların balans işlemlerini gerçekleştiriyoruz.
Makinemizin mevcut kapasitesi:
- Maksimum ağırlık: 300 kg
- Maksimum çap: Ø1000 mm
- Maksimum uzunluk: 3000 mm